Mazeret, Bütünleme ve Tek Ders Sınavı: Şartlar ve Süreler

Mazeret sınavı, haklı ve geçerli bir sebeple ara sınava (vize) giremeyen öğrenciye yapılır. Bütünleme, dönem sonu sınavının yerine geçen ikinci şanstır. Tek ders sınavı ise mezun olmak için yalnız bir dersi kalan öğrenciye tanınan haktır. Üçünün de şartlarını her üniversite kendi yönetmeliğiyle belirliyor. Aşağıda Kayseri'deki iki devlet üniversitesinin, Erciyes Üniversitesi (ERÜ) ve Kayseri Üniversitesi'nin (KAYÜ) Resmî Gazete'de yayımlanmış yönetmeliklerini karşılaştırdık.

Bu sayfa yönetmelik özetidir, birimin kararı değildir. Tarihler her dönem akademik takvimde, ayrıntılar fakülte duyurularında çıkar.

Üç sınav tek bakışta

Mazeret sınavı

Mazeret sınavı yalnız ara sınav için var. İki yönetmelik de finali ya da bütünlemeyi kaçırana mazeret sınavı tanımıyor.

Haklı ve geçerli mazeret ne demek? Yönetmelikler bu kavramı Yükseköğretim Kurulu'nun belirlediği sebeplere ve üniversite senatosunun usul ve esaslarına bağlıyor. Sağlık raporu en sık kullanılan belge. Ancak raporun kabul edilip edilmediğine birim yönetim kurulu karar veriyor. Raporu aldığın gün fakülte sekreterliğine ya da öğrenci işlerine ne gerektiğini sor. Süre yedi ya da beş gün gibi kısa, kaçırırsan hak düşüyor.

Pratik ipucu: Hastaysan ve sınava gidemeyeceksen önce aile hekiminden ya da bir hastaneden muayene ol, raporu ve sınav gününü gösteren bir dilekçeyi birlikte teslim et. Hastaneler ve nöbetçi eczaneler için sağlık ve acil durumlar rehberimize bak.

Bütünleme sınavı

Bütünleme, dönem sonu sınavının yerini tutan sınav. Final notun yerine bütünleme notu konur, ara sınav notu hesaplamada kalır.

ERÜ'de:

• Bütünleme sınavları her dönem sonrasında o dönemin dersleri için yapılabiliyor. Yöntemine ve tarihine ilgili kurul karar veriyor.
• Yarıyıl sonu sınavında başarılı olan öğrenci de not yükseltmek için bütünlemeye girebiliyor. Bunun için bütünleme tarihinden en az üç gün önce öğrenci bilgi sisteminden sınava gireceğini belirtmen gerekiyor. Belirtmezsen sınava giremiyorsun, girsen de sınav geçersiz sayılıyor.
• Not yükseltmede en son alınan not geçerli. Yani bütünlemede daha düşük alırsan o not kalıyor.
• Uzaktan Eğitim Merkezi'nin verdiği derslerde başvuru, yıl sonu sonuçları açıklandıktan sonra yedi gün içinde öğrenci bilgi sisteminden yapılıyor.

KAYÜ'de:

• Bütünlemeye finale girme hakkını kazanıp girmeyenler ve girip başarısız olanlar giriyor. Yalnız o yarıyılda kayıtlı olduğun derslerin bütünlemesine girebiliyorsun.
• Başarılı olduğun dersten not yükseltmek için bütünlemeye girme talebinde bulunursan son alınan not geçerli. Talep edip sınava girmezsen notun sıfır sayılıyor.
• Yaz okulu için bütünleme yapılmıyor.

Devam şartı iki üniversitede de teorik derslerde en az %70, uygulamalı derslerde en az %80. ERÜ yönetmeliğine göre bu şartı sağlamayan öğrenci dönem sonu sınavlarına giremiyor. KAYÜ yönetmeliği açıkça "dönem sonu ve bütünleme sınavlarına giremezler" diyor. Notların harfe nasıl çevrildiği için harf notları ve ortalama yazısına bak.

Tek ders sınavı

Tek ders sınavı, mezuniyetin önünde yalnız bir ders kalan öğrenci için. İki yönetmelikte de ara sınav notu hesaba katılmıyor, başarı notunu yalnız tek ders sınavının notu belirliyor.

ERÜ'de tek ders sınavı şartları:

• Bütünleme sınavlarından sonra uygulanıyor.
• Dersin devamını almış olman gerekiyor.
• Dönemine bakılmaksızın, mezun olmak için tek dersi kalan öğrenci yararlanıyor.
• Ders hükmünde olmayan bitirme ödevi, bitirme tezi, staj, işyeri eğitimi ve hazırlık sınıfı bu "tek ders" sayımına girmiyor.

KAYÜ'de tek ders sınavı şartları:

• Dersin yarıyıl sonu sınavına girme şartlarını daha önce yerine getirmiş olman gerekiyor.
• Tek ders sınavında başarılı olamazsan istersen dersi tekrar alıyorsun ya da sonraki dönemlerde tek ders sınav hakkını yeniden kullanabiliyorsun.
• Stajını yapmamış olsan bile tek dersin kaldıysa bu haktan yararlanabiliyorsun.

Başvuru tarihleri her dönem fakülte ya da öğrenci işleri duyurusuyla ilan ediliyor. Duyuruları ERÜ duyuruları ve KAYÜ duyuruları sayfalarından takip edebilirsin.

Azami süre dolduysa: ek sınav

Tek ders sınavıyla karıştırılan bir hak daha var: ek sınav. Bu hak doğrudan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44. maddesinden geliyor, yani bütün üniversitelerde geçerli. Maddenin 30 Temmuz 2026'da 7592 sayılı Kanunla değişen hâline göre:

• Azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencisine, başarısız olduğu ya da alamadığı teorik ve uygulamalı bütün dersler için iki ek sınav/tekrar hakkı veriliyor. İntörn eğitimi dönemi bunun dışında.
• Bu sınavlardan sonra başarısız ders sayısını beşe indirene bu beş ders için üç yarıyıl, ek sınavları almadan beş derse kadar başarısız olana dört yarıyıl veriliyor.
• Tek dersten başarısız kalana öğrencilik haklarından yararlanmaksızın sınırsız sınav hakkı tanınıyor.
• Azami süreyi dolduran ara sınıf öğrencisine ek sınav hakkı verilmiyor.

ERÜ yönetmeliği de bu kuralı tekrarlıyor ve ek sınavların en erken bir sonraki yarıyılın final ve bütünleme sınavlarında kullandırılacağını yazıyor. Kanundaki 2026 değişikliğinin uygulamasına ilişkin usul ve esasları YÖK belirleyecek. Bu yüzden azami süren dolmak üzereyse öğrenci işlerinden güncel uygulamayı mutlaka sor.

AGÜ ve NNYÜ öğrencileri için

Abdullah Gül Üniversitesi ve Nuh Naci Yazgan Üniversitesi'nin kendi eğitim-öğretim yönetmelikleri var. Sınav türleri, başvuru süreleri ve not kuralları ERÜ ve KAYÜ'den farklı olabilir. Bu sayfadaki sürelerin senin için geçerli olduğunu varsayma. Üniversitenin öğrenci işleri sayfasındaki güncel yönetmeliği oku. Kampüs bilgileri için AGÜ ve NNYÜ rehberlerimize bak.

Sık yapılan hatalar

1. Finali kaçırıp mazeret sınavı beklemek. İki yönetmelikte de final için mazeret sınavı yok. Finali kaçırdıysan bütünlemeye girersin.
2. Not yükseltme başvurusunu unutmak. ERÜ'de bütünlemeden en az üç gün önce sistemden bildirmen gerekiyor.
3. KAYÜ'de not yükseltme talep edip sınava girmemek. Notun sıfır sayılıyor.
4. Raporu geç teslim etmek. ERÜ'de yedi iş günü, KAYÜ'de beş eğitim-öğretim günü.
5. Devamsızlıktan kalınan derste sınav hakkı beklemek. Devam şartını sağlamayan öğrenci dönem sonu sınavına giremiyor. KAYÜ'de bütünlemeye de giremiyor.

Sık sorulan sorular

Mazeret sınavına hangi sınavlar için girilir?

Yalnız ara sınavlar için. ERÜ ve KAYÜ yönetmelikleri final ve bütünleme için mazeret sınavı hakkı tanımıyor.

Mazeret sınavı başvurusu kaç gün içinde yapılır?

ERÜ'de ders dönemi bitmeden ve mazeretin bitiminden itibaren en geç yedi iş günü içinde. KAYÜ'de mazeretin bitiminden itibaren beş eğitim-öğretim günü içinde. Karar ilgili birimin yönetim kurulunundur.

Bütünleme sınavı final yerine mi geçer?

Evet. Bütünleme, dönem sonu sınavının yerini tutar. Ara sınav notu hesaplamada kalır. Not yükseltmek için girersen en son alınan not geçerli olur.

Tek ders sınavı şartları nelerdir?

Mezun olmak için yalnız bir dersin kalmış olması ve o dersin devam ya da final şartını daha önce sağlamış olman gerekir. Tek ders sınavında ara sınav notu sayılmaz, başarı notunu yalnız bu sınavın notu belirler.

ERÜ'de tek ders sınavına staj eksikken girilebilir mi?

ERÜ yönetmeliği staj, bitirme ödevi, bitirme tezi, işyeri eğitimi ve hazırlık sınıfını tek ders sayımına katmıyor. KAYÜ yönetmeliği ise stajını yapmamış öğrencinin de tek ders sınavından yararlanabileceğini açıkça yazıyor.

Kaynaklar

• Erciyes Üniversitesi — Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği (RG 8/10/2023-32333, son değişiklik RG 4/1/2026-33127) (erciyes.edu.tr/tr/yonetmelikler/2)
• Resmî Gazete — Kayseri Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği (10/12/2023-32395) (resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/12/20231210-1.htm)
• Mevzuat Bilgi Sistemi — 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu (mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2547.pdf)