Kayseri Deprem Bölgesi mi? Fay Hatları ve Hazırlık

Türkiye'de 2019'dan beri "kaçıncı derece deprem bölgesi" diye bir sınıflama yok. AFAD'ın 1 Ocak 2019'da yürürlüğe giren Türkiye Deprem Tehlike Haritası, il il bölge numarası yerine her nokta için en büyük yer ivmesi değeri veriyor. Kayseri için AFAD'ın 2021 tarihli İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP), ilin depremselliğini "orta ölçeğin altında" değerlendiriyor; ancak bilim insanlarının ilde yerel can ve mal kaybına yol açabilecek orta şiddetli depremler beklenebileceğini söylediğini de not ediyor. Kısacası: Kayseri büyük fay zonlarının üzerinde değil, ama depremsiz bir il de değil.

Aşağıdaki her bilgi AFAD ve AFAD'ın aktardığı MTA verilerinden geliyor. Panik için değil, hazırlık için.

"Deprem bölgesi" neden artık kullanılmıyor?

1996'dan beri kullanılan Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası, AFAD tarafından yenilenip 18 Mart 2018'de Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Ocak 2019'da yürürlüğe girdi. AFAD'ın açıklamasına göre yeni haritada "deprem bölgeleri" yerine "en büyük yer ivmesi" değerleri gösteriliyor; tehlike sarıdan kırmızıya doğru artıyor.

İnternette hâlâ "Kayseri kaçıncı derece deprem bölgesi" sorusuna eski haritadan cevap veren sayfalar var. Bunlar yürürlükteki sistemi yansıtmıyor.

Bilmen gereken bir ayrım daha: AFAD, bu haritanın tehlike haritası olduğunu, risk haritası olmadığını özellikle vurguluyor. Tehlike, yerin ne kadar sarsılabileceğini anlatır; risk ise o sarsıntıda binanın, zeminin ve nüfusun ne kadar etkileneceğini. Aynı ivme değerinde sağlam bir bina ile zayıf bir bina çok farklı sonuç verir.

Kendi adresinin değerini görmek istersen harita e-Devlet üzerinden interaktif olarak sorgulanabiliyor (AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası uygulaması, e-Devlet girişi istiyor).

Kayseri'yi etkileyebilecek faylar

İRAP, MTA verilerine dayanarak Kayseri il merkezini ve ilçelerini etkileyebilecek 24 fay ve 16 fay segmenti, toplamda 40 aktif yapı sayıyor. Bu sayı, il sınırının 100-130 km çevresindeki bütün aktif yapıları kapsıyor; hepsi şehrin içinden geçmiyor. Kayseri, Kuzey ve Doğu Anadolu fay zonlarının arasında kalan Orta Anadolu kıta içi fay sisteminde yer alıyor.

Plan, il için öne çıkan yapıları şöyle anlatıyor:

AFAD, Kayseri için risk senaryolarını Erciyes fayı üzerinde olası bir depreme göre hazırlamış: planda 6,0 büyüklüğünde bir senaryo ve "en kötü senaryo" olarak 6,8 büyüklüğünde bir deprem için hasar tahmini haritaları yer alıyor. Bunlar tahmin değil, hazırlık planlaması için kurulmuş senaryolar.

"Fay hattı hangi mahalleden geçiyor" sorusunun cevabı için güvenilir kaynak MTA'nın diri fay haritası ve AFAD'ın tehlike haritası. Sosyal medyada dolaşan elle çizilmiş haritalara itibar etme.

Kayseri'de yaşanmış depremler

AFAD Kayseri İl Müdürlüğü envanterine göre ilde deprem afetinden etkilenen altı yerleşim kaydı var:

Plan, son yüzyılda şehirde hasara yol açan depremin 1940'taki 5,2 büyüklüğündeki Erciyes fayı depremi olduğunu yazıyor. İl genelinde deprem ölçen yedi istasyon bulunuyor. Güncel küçük sarsıntıları AFAD'ın son depremler listesinden takip edebilirsin.

İlginç bir not: Aynı plan, Kayseri'de depremden çok daha sık görülen afetlerin kaya düşmesi, sel ve su baskını, heyelan ve çığ olduğunu söylüyor. Erciyes çevresinde kaya düşmesi, Erciyes zirvesinde çığ tehlikesi kayıtlı. Dağa çıkacaksan Erciyes Dağı yazımıza da bak.

Öğrenci olarak ne yapmalısın?

Deprem hazırlığı birkaç saatlik iş. Şehre yeni geldiysen ilk ay içinde bitir.

1. Toplanma alanını öğren

e-Devlet'teki Afet ve Acil Durum Toplanma Alanı Sorgulama hizmeti (AFAD) haritadan seçtiğin noktaya göre en yakın toplanma alanını gösteriyor. Yurdun, evin ve fakültenin çevresi için ayrı ayrı bak. AFAD, toplanma alanlarını afet sırasında toplanılmaya uygun güvenli alanlar olarak tanımlıyor. Yurtta kalıyorsan yurdun kendi tahliye planını ve toplanma noktasını da öğren.

2. Afet ve acil durum çantası hazırla

AFAD il müdürlüklerinin önerdiği içerik, öğrenci odasına sığacak biçimde:

• Su ve uzun süre bozulmayan kuru gıda (konserve, kuru meyve, kraker),
• İlk yardım seti, sürekli kullandığın ilaçlar ve sağlık kayıtların,
• El feneri, pilli radyo, yedek pil, düdük,
• Kimlik, diploma, sigorta poliçesi gibi önemli belgelerin fotokopileri, bir miktar nakit,
• Yağmurluk, iklime uygun giysi, battaniye ya da acil durum örtüsü, maske,
• Sabun, ıslak mendil, diş fırçası, tuvalet kâğıdı, çöp poşeti.

AFAD çantayı altı ayda bir gözden geçirmeyi öneriyor. Kayseri kışı uzun ve soğuk; kış aylarında çantaya kalın çorap ve bere eklemek mantıklı. Kış hazırlığının geri kalanı Kayseri'de kış hazırlığı yazımızda.

3. Sarsıntı anında: Çök, Kapan, Tutun

AFAD'ın önerisi: güvenli bir yer bulup diz üstü çök, başını ve enseni koruyacak şekilde kapan, düşmemek için sabit bir yere tutun. Merdivenlere ya da çıkışlara koşma, balkona çıkma, asansör kullanma. Sınıfta ya da kütüphanede sağlam bir sıranın ya da masanın yanına geç; sabitlenmemiş dolap, raf ve pencerelerden uzak dur.

4. Odanı ve evini kontrol et

Ev tutuyorsan ağır dolapların duvara sabitlenmesini ev sahibiyle konuş; yatağının üstünde düşebilecek bir şey olmasın. Ev ararken dikkat edilecekler için öğrenci evi ve ev arkadaşı rehberimize bak. Acil durum numaraları ve hastaneler sağlık ve acil sayfamızda.

Sık sorulan sorular

Kayseri kaçıncı derece deprem bölgesi?

Türkiye'de 1 Ocak 2019'dan beri derece ile ifade edilen deprem bölgesi yok. AFAD'ın yeni haritası her nokta için en büyük yer ivmesi değeri veriyor. AFAD'ın Kayseri planı ilin depremselliğini orta ölçeğin altında değerlendiriyor.

Kayseri fay hattı üzerinde mi?

Kayseri, büyük Kuzey ve Doğu Anadolu fay zonlarının üzerinde değil; Orta Anadolu'daki faylardan etkileniyor. AFAD'ın planı il merkezini ve ilçeleri etkileyebilecek 24 fay ve 16 fay segmenti sayıyor; en çok anılanlar Erciyes ve Ecemiş fayları.

Kayseri'de en son büyük deprem ne zaman oldu?

AFAD Kayseri planına göre son yüzyılda şehirde hasara yol açan deprem 1940'taki 5,2 büyüklüğündeki Erciyes fayı depremi. Sonrasında 1998 Bünyan, 2008 Kocasinan ve 2021 Sarıoğlan depremleri envantere geçmiş.

Toplanma alanımı nereden öğrenirim?

e-Devlet'teki AFAD Afet ve Acil Durum Toplanma Alanı Sorgulama hizmetinden, haritada noktanı seçerek.

Deprem çantasında ne olmalı?

Su, bozulmayan gıda, ilk yardım seti, ilaçlar, el feneri, pilli radyo, yedek pil, düdük, belge fotokopileri, giysi ve hijyen malzemesi. AFAD çantayı altı ayda bir kontrol etmeyi öneriyor.

Kaynaklar

• AFAD Kayseri İl Müdürlüğü — Kayseri İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP), 2021 (PDF) (kayseri.afad.gov.tr/kurumlar/kayseri.afad/Egitim/Kayseri_IRAP_Baski.pdf)
• AFAD — Türkiye Deprem Tehlike Haritası broşürü (PDF) (afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/39499/xfiles/deprem_haritasi.pdf)
• AFAD — Türkiye Deprem Tehlike Haritası (afad.gov.tr/turkiye-deprem-tehlike-haritasi)
• e-Devlet — Afet ve Acil Durum Toplanma Alanı Sorgulama (AFAD) (turkiye.gov.tr/afet-ve-acil-durum-yonetimi-acil-toplanma-alani-sorgulama)
• AFAD — Deprem (deprem anında yapılacaklar) (afad.gov.tr/afadem/deprem)
• AFAD Burdur İl Müdürlüğü — Afet ve Acil Durum Çantası Hazırlamalıyız (burdur.afad.gov.tr/afet-ve-acil-durum-cantasi-hazirlamaliyiz)
• AFAD Bolu İl Müdürlüğü — Afet ve Acil Durum Çantası Nasıl Hazırlanmalı? (bolu.afad.gov.tr/afet-ve-acil-durum-cantasi-nasil-hazirlanmali-)