Kayseri'de RAM: Randevu, Değerlendirme ve Özel Eğitim

RAM randevusu, okula giden bir çocuk için genellikle okul üzerinden başlıyor. Rehber öğretmen ya da okul yönetimi bir Eğitsel Değerlendirme İstek Formu doldurup çocuğun okulunun bağlı olduğu rehberlik ve araştırma merkezine (RAM) gönderiyor; veli de yazılı talepte bulunabiliyor. Randevu, MEB'in RAMDEVU sistemi üzerinden veriliyor. Kocasinan RAM'ın sıkça sorulan sorular sayfasına göre ilk kez değerlendirme yapılacak çocuğun velisi, elindeki sağlık raporuyla merkeze şahsen başvurarak randevu alıyor. Aynı sayfa, randevunun ramdevu.meb.gov.tr üzerinden de alınabildiğini söylüyor.

Bu yazı süreci kurallarıyla anlatıyor, bir tıbbi değerlendirme ya da yönlendirme değildir. Çocuğunuzla ilgili her kararı RAM'daki uzmanlarla ve okulun rehber öğretmeniyle birlikte verirsiniz.

RAM ne yapar?

Rehberlik ve araştırma merkezleri MEB'e bağlı kurumlar. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'ndeki tanıma göre RAM, rehberlik hizmetleriyle özel eğitim hizmetlerini planlayan ve koordine eden kurum. Veliyi en çok ilgilendiren iki işi var:

• Eğitsel değerlendirme ve tanılama: RAM'daki özel eğitim değerlendirme kurulu, çocuğun gelişim alanlarını ve akademik becerilerini birlikte değerlendirip özel eğitime ihtiyacı olup olmadığına, varsa hangi eğitim ortamının uygun olduğuna karar veriyor.
• Rehberlik ve psikolojik danışma desteği: Bu hizmet için önce okulun rehberlik servisine başvuruluyor; okul gerekirse RAM'la birlikte çalışıyor.

Eğitsel değerlendirme bir eğitim kararıdır. Hastanelerin verdiği sağlık raporlarının yerini tutmaz; gerektiğinde onları belge olarak kullanır.

Kayseri'deki rehberlik ve araştırma merkezleri

MEB'in kurum sitelerinde Kayseri'den şu dört RAM yer alıyor:

Hangi RAM'a gideceksin? Yönetmeliğe göre okula kayıtlı öğrencinin değerlendirmesini okulun bulunduğu bölgedeki RAM, okula kayıtlı olmayan bireyinkini ise ikamet adresinin bağlı olduğu RAM yapıyor. Evin Talas'ta, çocuğun okulu Kocasinan'daysa muhatabın okulun bağlı olduğu merkez. Emin değilsen okulun rehber öğretmenine sor.

Adım adım başvuru

1. Okulla konuş. Sınıf öğretmeni ya da rehber öğretmenle gözlemlerini paylaş. Okul, Eğitsel Değerlendirme İstek Formu'nu (yönetmelikte EK-3) doldurur.
2. Belgeleri hazırla. Yönetmelikte sayılanlar: bireyin, velinin ya da okul yönetiminin yazılı talebi; okula kayıtlı öğrenci için istek formu; koruyucu aile yanında kalan çocuk için koruyucu aile belgesi; eğitim ortamına yönlendirme amaçlı başvurularda gerektiğinde ilgili sağlık raporu (Engelli Sağlık Kurulu Raporu, ÇÖZGER ya da durum bildirir rapor).
3. Randevu al. Kocasinan RAM'ın tarifine göre ilk başvuruda merkeze şahsen gidilerek; diğer durumlarda ramdevu.meb.gov.tr üzerinden. Hangisinin geçerli olduğunu merkezi arayıp sormak en kolayı.
4. Randevu günü çocukla birlikte anne-baba ya da yasal vasi merkezde hazır bulunuyor.

RAMDEVU sayfasında randevu günü için istenenler şöyle sıralanıyor: çocuğun kimlik kartı, 4 adet fotoğraf, okula devam ediyorsa okulun hazırladığı Bireysel Gelişim Raporu (okul gönderir ya da kapalı zarfla veliye verir), özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine devam ediyorsa oradaki performans kayıtları, geçerli sağlık kurulu raporu ve anne-baba ayrıysa velayet, başkası bakıyorsa vasilik belgesi.

Sağlık sorunu nedeniyle RAM'a gelemeyen çocuk için değerlendirme, yönetmeliğe göre çocuğun bulunduğu ortamda yapılabiliyor.

Değerlendirmeden sonra: eğitim ortamları

Değerlendirme sonunda özel eğitim ihtiyacı belirlenirse RAM bir Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu düzenliyor ve çocuğu uygun ortama yönlendiriyor. Yerleştirme kararını il ya da ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu veriyor. Yönetmelik, sürecin her aşamasında veli ya da bireyin görüşünün alınmasını şart koşuyor.

Yönetmeliğe göre özel eğitim ihtiyacı olan çocukların eğitimini kaynaştırma yoluyla sürdürmesi esas; ayrı okul ya da sınıf, bu bireyler için açılabilen seçenekler. Ortaokuldan liseye geçişte çocuk yeniden değerlendiriliyor; kaynaştırma öğrencileri liseye, kayıt alanı içindeki okullara ve yine şube başına en çok iki öğrenci olacak şekilde yerleştiriliyor. Lise nakillerinde bu öğrenciler için haftalık/aylık süre sınırı uygulanmıyor; ayrıntı lise nakli yazımızda.

Karara katılmıyorsan: itiraz

Veli, eğitsel değerlendirme ve tanılama ya da yerleştirme kararına kararın kendisine bildirildiği tarihten itibaren 30 iş günü içinde il ya da ilçe özel eğitim hizmetleri kuruluna itiraz edebiliyor. Kurul itirazı en geç 30 iş günü içinde sonuçlandırıyor. Değerlendirme ayrıca, çocuğun ihtiyaçları değiştikçe velinin ya da okulun yazılı talebiyle tekrarlanabiliyor.

RAM ve BİLSEM ilişkisi

Özel yetenekli çocuklar da yönetmeliğin kapsamında, ama BİLSEM'e giden yol farklı işliyor. Yönetmeliğe göre BİLSEM'e aday gösterilen öğrencilerin değerlendirmesi, MEB'in her yıl yayımladığı kılavuzdaki takvime göre yapılıyor; süreç sınıf öğretmeninin aday göstermesiyle başlıyor. Ayrıntılar BİLSEM tanılama yazımızda.

İki bağlantı noktası var:

• Destek eğitim odası yalnız kaynaştırma öğrencileri için değil; yönetmeliğe göre özel yetenekli öğrencilere de yetenek alanlarında zenginleştirme ve hızlandırma yoluyla ders verilebiliyor.
• Genel zihinsel yetenek alanında tanılanmış BİLSEM öğrencileri, durumlarını belgelendirirse liseye yerleşirken kayıt alanı sınırına takılmadan, kayıt alanına göre öğrenci alan okulları tercih edebiliyor.

Sık sorulan sorular

Kayseri'de RAM randevusu nasıl alınır?

Kocasinan RAM'ın tarifine göre ilk değerlendirmede veli, okulun bağlı olduğu RAM'a sağlık raporuyla şahsen başvurup randevu alıyor; okul da istek formunu gönderiyor. Randevular MEB'in ramdevu.meb.gov.tr sistemi üzerinden veriliyor.

Kayseri'de hangi RAM'lar var?

MEB kurum sitelerinde Melikgazi, Kocasinan, Talas ve Develi rehberlik ve araştırma merkezleri yer alıyor. Okula kayıtlı çocuk için okulun bağlı olduğu merkeze başvuruluyor.

RAM'a giderken neler götürülür?

Çocuğun kimlik kartı, 4 fotoğraf, varsa geçerli sağlık raporu, okulun hazırladığı Bireysel Gelişim Raporu ve gerekiyorsa velayet ya da vasilik belgesi. Randevuya çocukla birlikte anne-baba ya da yasal vasi katılıyor.

RAM'ın kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. Veli, karar kendisine bildirildikten sonra 30 iş günü içinde il ya da ilçe özel eğitim hizmetleri kuruluna itiraz edebiliyor. Kurul en geç 30 iş günü içinde karar veriyor.

Kaynaştırma öğrencisi sınıfta nasıl değerlendiriliyor?

Çocuk için hazırlanan bireyselleştirilmiş eğitim programına (BEP) göre. Sınavlarda süre, ortam ve materyal gibi düzenlemeler yapılabiliyor; bazı durumlarda velinin yazılı talebiyle belirli derslerden muafiyet mümkün.

BİLSEM için RAM'a başvurmak gerekiyor mu?

Hayır. BİLSEM süreci sınıf öğretmeninin aday göstermesiyle başlıyor ve MEB'in yıllık kılavuzundaki takvime göre yürüyor.

Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi — MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24736&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5)
• MEB — RAMDEVU Rehberlik ve Araştırma Merkezi Randevu Sistemi (ramdevu.meb.gov.tr)
• Kocasinan Rehberlik ve Araştırma Merkezi — Sıkça Sorulan Sorular (kocasinanram.meb.k12.tr/tema/sss.php)
• Kocasinan Rehberlik ve Araştırma Merkezi (kocasinanram.meb.k12.tr)
• Melikgazi Rehberlik ve Araştırma Merkezi (melikgaziram.meb.k12.tr)
• Talas Rehberlik ve Araştırma Merkezi (talasram.meb.k12.tr)
• Develi Rehberlik ve Araştırma Merkezi (develiram.meb.k12.tr)
• Mevzuat Bilgi Sistemi — MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18812&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5)